Główna » Tutoriale » Dla Inżyniera » Symbole tolerancji geometrycznych na rysunku technicznym
symbole tolerancji geometrycznych - rysunek techniczny

Symbole tolerancji geometrycznych na rysunku technicznym

Tolerancje geometryczne to ważny element rysunku technicznego. Bez określenia odchyłek, fizyczne wykonanie części z pomocą dokumentacji może stanowić problem. Nierówność makrostruktury części należy odpowiednio oznaczać na rysunku. W tym celu wykorzystywane są znaki – symbole tolerancji geometrycznych. Jeżeli potrzebujesz poznać podstawy dotyczące rysunku technicznego, zajrzyj do naszego artykułu pt. Rysunek techniczny – zagadnienia podstawowe.

Tolerancja geometryczna – co to jest

Patrząc na rysunek techniczny, każdy wymiarowany element posiada wymiar nominalny. Jest to wymiar, względem którego odnoszone są odchyłki. Załóżmy, że mamy przed sobą rysunek wałka. Wałek ten ma średnicę 12 mm – jest to jego wymiar nominalny dla średnicy. Dodatkowo na rysunku obok wymiaru nominalnego wyszczególnione są odchyłki – górna i dolna. Dzięki temu tokarz dokładnie zna zakres w jakim powinien znaleźć się rzeczywisty wymiar średnicy tego wałka.

Powyżej przedstawiono pewną ideę związana z tolerancją wymiarową jako pewnego rodzaju wstęp. W przypadku tolerancji geometrycznych najczęściej mówi się o tolerowaniu kształtu (np. odchyłki okrągłości) i położenia (np. odchyłka równoległości). Szczegóły omówione i przedstawione zostały poniżej.

Symbole na rysunku technicznym

Symbole tolerancji geometrycznych na rysunku technicznym umieszcza się w prostokątnej ramce, podzielonej zwykle na kilka segmentów – 2 lub 3. Ramka zawiera symbol tj. znak tolerancji oraz jej wartość, która podawana jest w milimetrach.

symbole tolerancji geometrycznych

Symbole odchyłek kształtu

Odchyłka prostoliniowości

rysunek techniczny symbole tolerancji prostoliniowosc

Symbol: GD&T Straightness.svg

Objaśnienie: odchyłka tworzącej walca nie może przekroczyć 0,03 mm – musi zawrzeć się pomiędzy liniami oddalonymi od siebie o 0,03 mm.

Odchyłka płaskości

symbol tolerancji geometrycznej - plaskosc

Symbol: GD&T Flatness.svg

Objaśnienie: odchyłka płaskości nie może przekroczyć 0,03 mm – kształt płaszczyzny musi zawierać się miedzy dwiema poziomymi płaszczyznami odległymi od siebie o 0,03 mm.

Odchyłka okrągłości

odchyłka okrągłości

Symbol: GD&T Circularity.svg

Objaśnienie: odchyłka okrągłości lub owalności/graniastości nie może przekroczyć 0,03mm w dowolnym przekroju prostopadłym do osi.

Odchyłka walcowatości

walcowatość

Symbol: GD&T Cylindricity.svg

Objaśnienie: odchyłka walcowatości – powierzchnia walca musi zawierać się pomiędzy dwoma współosiowymi walcami (różnica promieni to wartość odchyłki).

Symbole tolerancji położenia

Odchyłka równoległości

odchyłka równoległości

Symbol: GD&T Parallelism.svg

Objaśnienie: odchyłka równoległości – dwie płaszczyzny oddalone od siebie o wartość odchyłki, równoległe do bazy. Powierzchnia musi zawrzeć się pomiędzy tymi płaszczyznami.

Odchyłka prostopadłości

tolerancja prostopadłosci

Symbol: GD&T Perpendicularity.svg

Objaśnienie: odchyłka prostopadłości – powierzchnia zawiera się w strefie pomiędzy dwiema płaszczyznami oddalonymi o wartość tolerancji, obie płaszczyzny muszą być prostopadłe do bazy.

Odchyłka nachylenia

odchylka nachylenia

SymbolGD&T Angularity.svg

Objaśnienie: odchyłka nachylenia, analogicznie jak powyżej, odchyłka zawiera się pomiędzy równoległymi płaszczyznami oddalonymi od siebie o wartość tolerancji oraz biegnącymi pod nominalnym kątem do powierzchni – bazy.

Odchyłka współosiowości

odchylka wspolosiowosci

SymbolGD&T Concentricity.svg

Objaśnienie: odchyłka współosiowości, odchyłka ograniczona pow. walcową o średnicy odchyłki (względem osi bazy).

Odchyłka symetrii

symetria

SymbolGD&T Symmetry.svg

Objaśnienie: odchyłka symetrii, odchyłka pomiędzy osią/płaszczyzną a powierzchnią bazową; przedział tolerancji ograniczony jest 2 płaszczyznami.

Odchyłka przecinania się osi

przecinanie osi

Symbol

Objaśnienie: odchyłka przecinania się osi, tolerancja przecinania osi otworu I względem osi otworu II – bazowego. Oś I nie może być przesunięta względem II o więcej niż 0,03 mm w lewo/prawo.

Odchyłka pozycji (położenia punktu)

pozycja

SymbolGD&T Position.svg

Objaśnienie: odchyłka pozycji, oś otworu powinna zawierać się wewnątrz walca o średnicy 0,2 mm. Oś tego walca znajduję sie pozycji nominalnej tj. 15 i 20 mm od rogu.

Tolerancje położenia i kształtu

Odchyłka bicia promieniowego

bicie promieniowe

SymbolGD&T Circular runout.svg

Objaśnienie: bicie poprzeczne względem walca bazowego, przekrój prostopadły walca tolerowanego musi zawrzeć się pomiędzy dwoma koncentrycznymi okręgami o różnicy promieni równej wartości tolerancji.

Odchyłka bicia całkowitego promieniowego

bicie calkowite

SymbolGD&T Totalrunout.svg

Objaśnienie: Analogiczne do bicia promieniowego, strefa tolerancji zawarta jest pomiędzy dwiema pow. walcowymi.

Odchyłka wyznaczonego zarysu

znaki

SymbolGD&T Profileofaline.svg

Objaśnienie: Odchyłka wyznaczonego zarysu zawiera się między krzywymi odległymi o wartość tolerancji.

Odchyłka wyznaczonej powierzchni

odchylka wyznaczonej powierzchni

SymbolGD&T Profileofasurface.svg

Objaśnienie: Odchyłka wyznaczonej powierzchni – analogicznie jak w przypadku tolerancji wyznacoznego zarysu, jednakże strefa tolerancji wyznaczona jest przez powierzchnie oddalone od siebie o wartość tolerancji.

Podobał Ci się ten artykuł lub uważasz że był pomocny? Podziel się nim ze znajomymi na FB lub przez e-mail!

Rysunku zaczerpnięte z gdandtbasics.com

O autorze: Piotr Cichalewski

Absolwent Wydziału Mechanicznego Politechniki Wrocławskiej. Od 2012 roku szkoli z obsługi oprogramowania CAD w szczególności programu Autodesk AutoCAD oraz Autodesk Inventor. Założyciel serwisu techtutor.pl zawierającego wideokursy z obsługi AutoCAD-a. Autor kursów dostępnych na największej polskiej platformie szkoleniowej strefakursow.pl. Prywatnie miłośnik górskich wędrówek.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Wypełnij CAPTCHA * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Odbierz darmowe ćwiczenia z AutoCAD-a